PAYAS FİRMA REHBERİ

Ziyaretçi


...



Gönderen Konu: BENZİN VE LPG İÇİN İDEAL YAKIT HAVA KARIŞIM ORANLARI  (Okunma sayısı 13203 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

PAYAS

  • Yönetici
  • ****
BENZİN VE LPG İÇİN İDEAL YAKIT HAVA KARIŞIM ORANLARI

Yanma sonucu oluşan egzoz emisyonları aracın motor verimliliği hakkında önemli ipuçları verir.Egzoz emisyonlarından en çok hava kirliliğine neden olanlar; hidrokarbonlar (HC), arbonmonoksit (CO) Azot oksitleri (NOx) dir.
Egzozda ölçülen bes gazdan üçünü olusturan bu gazlar regülasyona tabi, belirli sınırlarda olması gereken gazlardır.
Diğer gazlar, oksijen (O2) ve karbondioksit (CO2), regülasyona tabi olmayan ve bize araç diagnostiğinde yardımcı olan gazlardır.Piyasada çoğunlukla dört gaz analiz cihazı kullanılmakta ve HC, CO, CO2 ve O2 ölçülmektedir.
Bes gaz analiz cihazi yukaridaki gazlara ilave olarak NOx ölçümünü de yapar.
Gaz analiz cihazını kullanırken akılda tutulması gereken bazı şartlar ve ipuçları:
1) Yüksek Karbonmonoksit (CO) genelde zengin yakıt karışımını (zengin  karışım – hava yakıt karışımm oranı 14.7 nin altında ve Lambda 1.0′ dan  düşük) gösterir. Genelde CO yanma verimliliğinin göstergesidir. Bir aracın  egzosundaki CO miktari doğrudan hava- yakıt oranıyla baglantılıdır.  Yüksek CO, tam yanma için ihtiyaç duyulan miktarlardan daha az O2  temininden kaynaklanır. Bu çok zengin karisim nedeniyle olur- cok fazla  yakit veya yetersiz hava (AFR ölçüm sonuçları optimal 14.7 den düşük  olması, Lambda 1.0 dan düşük)
Yüksek karbonmonoksit emisyonlarina  sebep olabilecek nedenler: 
* Düşük rölanti hızı 
* Karbüratörlü araçlarda samandira devresinde arıza 
* Kirli veya tikali hava filtreleri 
* Asiri kirli veya bozulmus yag 
* Çalismayan PCV valf sistemi 
* Yakit dagitim sisteminin düzensiz çalismasi 
* Düzgün çalismayan termaktör sistemi 
* Katalitik Konvertör arizasi  Egsoz borusundaki yüksek CO ölçümleri sistemin en az bir bölümünde  ariza oldugunun en belirgin göstergesidir, ancak “normal ” aralikta bir CO  ölçümü veya CO nun sadece az miktarda yüksek çikmasi, kabul edilebilir  sistem performansinin güvenilir göstergesi degildir. Dogru düzgün çalisan  katalitik konvertörle donatilmis hatali isleyen bir motorda düsük  degerlerde CO ölçümü sikça görülen bir olaydir. 
NOT: Gaz analizi yapilirken çok dikkatli olunmalidir. % 1  den bile az CO yogunlasmasi öldürücü olabilir. Testler her  zaman çok iyi havalandırılan bir alanda yapılmalıdır.

2) Normal CO ölçümleri:
Eger yanma süreci stoikometik noktada (AFR =  14.7, Lambda=1.0) veya bu nokta civarindaysa, CO seviyesi rölanti  testinde genel olarak % 2 den az ölçülecektir.
3) Düsük CO ölçümleri:
CO nun çok düsük veya optimal degerin altinda  ölçümü olamaz. CO yogunlasmasi zayif yanici ortamda bile, AFR(havayakit  orani) nin 14.7 den yüksek (Lambda 1.0 in üzerinde), yogunlasma  ”normal” olacaktir. 

4) Yüksek hidrokarbon (HC) ölçümleri genel olarak atesleme  yetersizliginden veya tam yanma olmamasindan ötürü yanmamis yakitin  egzozdan atilmasinin göstergesidir. Ölçüm birimi PPM (Parts Per Million)’ dir. Ortak nedenler; hatali atesleme sistemi, vakum sizintilari, yakit  karisim problemleridir.
Yüksek HC emisyonlarina neden olabilecek  durumlar: 
* Bujier nedeniyle tamamlanmamis yanma. 
* Uygunsuz atesleme avanslari, bozuk dwel açisi 
* Hasar görmüs atesleme kablolari 
* Motorda kompresyon düsüklügü 
* Vakum sizintisi 
* ECM-ECU arizasi 
* Katalitik Konvertör arizalari 
Egsoz borusunda yüksek oranda ölçülen HC, sistemin en az bir bölümünde  problem oldugunun göstergesidir, ancak “normal ” aralikta bir HC ölçümü  veya HC nin sadece az miktarda yüksek çikmasi, kabul edilebilir sistem  performansinin güvenilir göstergesi degildir. 

5) Yüksek oksijen (O2) ölçümleri fakir hava- yakit oranini gösterir.  (AFRhava-yakit orani 14.7 den yüksek, Lambda 1.0 den büyük).
Yüksek  O2 emisyonlarina neden olabilecek durumlar: 
* Fakir karisim 
* Vakum kaçaklari 
* Atesleme problemleri. 

6) Düsük O2 zengin yakit karisimini gösterir. (AFR hava-yakit orani 14.7  den düsük, Lambda 1.0 den düsük). 
7) Yüksek karbon dioksit (CO2) ölçümleri neredeyse ideal olan hava- yakit  oranini ve etkili yanmayi gösterir. 
8) Düsük karbon dioksit (CO2) ölçümleri ya çok zengin veya da cok fakir  karisimi, egsoz sistemi kaçaklarinin göstergesidir. 

9) Nitrojen Oksitleri ölçümleri. Nitrogen Oksitleri (NOx), nitrik oksit  (NO) ve azot gazi (NO2), yanma odasindaki isinin artmasiyla olusur. Bu  motor yük altindaysa olur. Asiri isi sartlari meydana gelirse, motor hafif yük altinda oldugundan en fazla NOx stoikometrik noktada AFR (havayakit  orani14.7, Lambda 1.0) üretilir.  Eger bir motordaki yanma süreci (combustion process) yakiti stoikometrik  noktada veya bu noktaya yakin bir yerlerde ise hizlanma aninda Nox  seviyesi, kompresyonda ve sabit hizda ölçülenden daha fazla olacaktir.  Tipik olarak rölantide Nox 0 ppm olarak ölçülür.

10) Yüksek NOx Ölçümleri. Çok yüksek NOx emisyonlarina neden  olabilecek sartlar:
* Bozuk EGR valfi 
* Fakir karisim (AFR hava-yakit orani 14.7 den yüksek, Lambda 1.0 den  büyük)
* Yüksek atesleme avansi 
* Termostatik hava isiticisi isitilmis hava pozisyonunda takili kalmışsa
* Kayıp veya hasarlı soğuk hava kanalı 
* Yanma odasinda kurum
* Bozuk katalitik konvektör
Egsoz borusunda yüksek oranda ölçülen NOx, sistemin en az bir  bölümünden birinde problem oldugunun göstergesidir, ancak “normal ”  aralikta bir NOx ölçümü veya NOx nin sadece az miktarda yüksek çikmasi,  kabul edilebilir sistem performansinin güvenilir göstergesi degildir

11) Düsük NOx ölçümleri. Herhangi bir karakteristik nedeni yoktur.  Normalde rölantide 0 ppm olarak ölçülür. 
UNUTULMAMASI GEREKENLER: 
12) O2, CO2 ve H2O olusturmak için HC ile birlesir.
13) O2, CO2 olusturmak için CO ile birlesir. 
14) CO zengin hava- yakit karisiminin göstergesidir.
15) HC Zengin karisimin ve bozuk ateslemenin göstergesidir. 
16) CO ve O2 stoikometrik hava- yakit oraninda esittir. 
17) O2 ve CO2 egzoz sistemi bütünlügünün (Borular, susturucu, manifold  v.s.) göstergesidir. 
18) O2 katalitik konvektörün düzgün çalismasi için gereklidir 
19) Eger CO degeri yükselirse, O2 degeri düser. (ters oranti) 
20) Eger O2 degeri yükselirse, CO degeri düser. (ters oranti) 
21) CO degeri % 1 in üzerine çiktiginda, katalitik konvektör oksijensiz  demektir.  Eger ölçümler üreticinin veya standartlarin öngördügü limitler içerisinde  ise yakit, atesleme ve emisyon kontrol sistemlerinin düzgün çalistigi  varsayilir. Eger limitler geçilirse, aracin tamir ve bakimina ihtiyaç vardir.

Emisyon testlerinde aracin karbüratörlü, katalizörsüz ve katalizatörlü olmasina göre degisen degerler asagida verilmistir: Genel Kurallar: Bir emisyon testinin yapilabilmesi için aracin faninin en az iki kere açmasi gereklidir. Yani araç yeterli sicakliga ulasmalidir. Önce rölantide ölçüm yapilir sonra 3500 devre kadar yavasça gaz verilip degerlerin yorumu yapilir. Sayet yüksek devirde rölantiye göre HC ve CO degerleri düsmezse atesleme, yakit veya hava yollarinda problem var demektir. Benzin ayari lambda degeri 0.980 degerine ayarlanip 3000-3500 arasi devirde ayni degerde oldugu gözlenmelidir. Deger 0.900 lere düserse hava yetersiz olup benzin orani yükselmis (Zengin karisim) demektir. LPG’ de 1.060 fakir karisima ayarlanmali sonra yüksek devirde (30003500) tekrar ölçülmeli ayni deger gözlenirse ayar bitmis demektir. Lambda düserse hava yetersiz demektir. Hava yollari tekrar gözden geçirilmelidir.





(Mikser-Hava Filitresi v.s.)
Hava Yakıt Karışım Ayar Grafiği
Platinli, elektronik ateşlemeli ve katalizatörlü araçlar için İdeal yakıt değerleri
Platinli: CO vol % (0.5-2.5) CO2 vol % (13-16) Hc ppm (< 300) O2 vol% (< 2.0)
Elektronik: CO vol % (0.5-1.5) CO2 vol % (13-16) Hc ppm (< 300) O2 vol% (< 2.0)
Katalizatörlü (E2): CO vol % (< .0.5) CO2 vol % (> 14.0) Hc ppm (< 100) O2 vol% (< 2.0)
Katalizatörlü (E3): CO vol % (< .0.1) CO2 vol % (> 14.0) Hc ppm (< 20) O2 vol% (< 2.0)

PAYAS

  • Yönetici
  • ****
KARBÜRATÖRLÜ ARAÇLARDA GAZ AYARI NASIL YAPILIR?
« Yanıtla #1 : 18 Aralık 2012, 17:30:48 »
Karbüratörlü araçlarda gaz ayarı nasıl yapılır?

Ülkemizde bulunan karbüratörlü araç sayısı fazladır.Karbüratörlü araçlar enjeksiyonlu araçlara oranla ayar sorunları sebebiyle bir hayli fazla yakıt tüketmeleri ile bilinirler. Enjeksiyonlu siztemlerde yakıt karışımı araç ecusu tarafından eksoz yakıt karışımında bulunan yanmamış yakıt oranına göre otomatik algılanıp yük atmosfer veg gelen gaz basma talebine göre elektornik olarak işlenip araca yakıt karışımı gönderilirken, bu sistem karbüratörlü ve gazlı araçlarda bulunmaz. Bu sebeple karbüratörlü araçlarda lpg ve benzin ayarının önemi fazladır.

Benzinde ideal hava yakıt karışım oranı 14.7 / 1 iken bu oran lpg de 15.5 / 1 dir. 15.5 litre hava ile bir litre yakıt karıştırılarak elde edilen ideal stokiyometrik hava yakıt karışımı lpg nin yanma esnasında daha fazla havaya ihtiyaç duyduğunun en bariz ispatıdır. Ancak ülkemizde bu araçlar lpg de bantlanarak, hava yoluna sünger veya bulaşık teli benzer şeyler sıkıştırılarak az hava ile fakir karışıma ayarlanmaya çalışılmaktadır. Lpg li bir aracın bantlanarak az hava ile sağırlaştırılıp daha az yakıtla gerekli gücü üretmesi beklenemez. Gazı azaltmak aracın az yakacağı anlamına gelmez. Kullanıcı motor eksik yakıtla yeterli güce erişemediği için aynı gazı basarak aynı yakıtı yakmış olacaktır. Stokiyometrik hava yakıt karışım yanma verimliliğine aykırı bir durumdur.Aşağıdaki grafikte gösterilen 9 ila 21 lik afr değerleri arasında çalışabilen bir motor en ideal yakıt karışımına 14.7 ila 16.1 arasında erişebilir.
Gaz ayarı nasıl yapılır
Bu yanma verimliği hesabına göre en az yakıtı yakarak erişilecek maksumum performans 9 ile 21 arasında sadece onikide bir birimde yakalanabilir. Bu kadar hassas yapılması gereken gaz ayarı elle veya kulakla ayar yapılarak mümkün değil yakalanamaz.12.5 afr den başlayan turuncu alan aracın vizeden geçebileceği eksoz emisyon oranını gösterirken, 14.7 den başlayan çok az bir payda olan mavi alan ise en idel yakıt karışım seviyesidir.
Bu değerlerle yapılmış gaz ayarında aracınız en az yakıt ile en maksumum performansa erişecektir.
Gaz ayarı nasıl yapılır
Lpg gaz ayarı yapılan araç mutlaka 90 derece termostat ısısına ulaşmış olmalıdır.Ayar esnasında fan açmasıyla değişen motor değerleri ısıtılmış motorda radyatör ısı muşuruna su dökülerek fan susturlmalıdır. Isıtılmış araçta önce sabit 3000 devir/dk oranında gaz verilerek son musluktan yol yük ayarı yapılmalıdır. tamamlana yük çekiş ayarından sonra rolanti dengelenmeli yükte ve rolantide lpg otogaz için değerler 15.5 afr karışım oranına göre ayarlanmalıdır. Önce rolanti ayarı yapılan araç yükte farklılık gösterir. Bu yüzden önce motor vakumuna göre yük ayarı yapılmadır. Ayar yapılırken araca asla aragazı verilmemelidir. Bu motor ve eksoz içerinde çiğ gaz biriktireceği için hem yanıltıcı hemde ayar süresini haddinden fazla uzamasına yol açar.
Bilgisayarlı gaz ayarı yaparken dikkat edilmesi gereken bir diğer husus ise kullanılan egzoz gazı analiz cihazının doğruludur. Piyasada bulunan sistemlerde kullanılan filtreler birkaç araçtan yada yağ yakan araç ölümünden sonra tıkanarak filtreden geçen gaz oranında düşüş olduğu için yakıtın filtrede takılan kısmı sebebiyle ideal görünürken aslında araç zengin karışımda çalışmaktadır.

Karbüratörlü Araçlarda Gaz Ayarı Nasıl Yapılır


Ülkemizde halen kullanılmakta olan karbüratörlü araçların hemen hepsi LPG dönüşümünü tamamlamış durumdadır. Gerek yaşları gerekse karbüratörlü araçların LPG ayarlarının tam olarak yapılamaması nedeni ile bu araçların yakıt tüketimleri farbrika ortalamalarının oldukça üzerinde olmaktadır. Bu sayfada vereceğimiz bilgiler genel olarak tüm karbüratörlü araçlar için kullanılabilir.Karbüratörlü lpg sistemleri, motorun ihtiyacı olan yakıtı dozajlamak için, lpg regülatörünü kullanır. Benzinli kullanımlarda, yakıt dozajlama işini, karbüratörün venturi boğazı ayarlarken, lpg li kullanımda, bu işi Lpg Regülatörü yapar. LPG regülatörünün bu işi düzgün olarak yapabilmesi için, motorun oluşturduğu vakumun bir kısmının lpg regülatörüne yönelndirilmesi gereklidir. Bu yüzden karbüratörlü araçlarda kullanılan mikserler, aracın normal hava girişinden daha dardır. Bu tür mikserlere kısıtlayıcı (recistirive) mikser denir. Daha farklı mikser çeşitleri olsada, kısıtlayıcı mikserler fiyat / performans açısından çok üstün oldukları için, zaman içinde diğer mikser çeşitlerine üstünlük sağlamışlardır.
Kısıtlayıcı mikserler, motora giden havayı bir miktar engelleyerek, oluşan vakumu LPG Regülatörüne yönlendirir. Oluşan vakum motor devrine göre farklılık göstereceği için, gaz pedalıdan yapılan işem aynı zamanda LPG Regülatörüne yansıtılır. Böylece her devirde motorun ihtyacı olan yakıt uygun karışım oranına göre sağlanmış olur.
Bu işlemin tam ve verimli çalışması için aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir.
 
Motor hava girişinde vakum / hava kaçağı olmamalıdır.
Lpg ile çalışma operasyonun, tam ve problemsiz olması için, araca monte edilen LPG mikseri ve sonrasında kesinlikle hava kaçağı olmamalıdır. Karbüratörlü araçlarda yapılması gereken karbüratör bakımları, gerek yaşlarının ilerlemesi, gerek maddi değerlerinin düşmesi, gerekse genel piyasanın enjeksiyonlu araçlara yönelmesi nedeni ile, genelde ihmal edilmektedir. Bu yüzden zaman içinde karbüratörlerde bakımsızlık nedeni ile oluşan hava kaçakları, lpg ile çalışma konusunda sorun yaratmaktadır.
Vakum / Hava kaçaklarının bir diğer nedeni de zaman içind eskimiş, yıpranmış, zarar görmüş filitre kaplarıdır. Problemsiz çalışma için, filitre kapları hava kaçağından arındırılmalıdır.
 
Seçilen mikser araca uygun, ne çok büyük nede çok küçük olmalıdır
Araçta kullanılacak olan mikser, aracın hava emme kapasitesine göre düzgün olmalıdır. Eğer mikser çok küçük olursa, araç hem geç hızlanacak hemde belirli bir devrin üzerine çıkamıyacaktır. Eğer mikser çok geniş olursa, ozaman yeterli kısıtlama oluşmayacak, bu yüzden LPG Regülatörü araca yeterli yakıt gönderemiyeceği için düşük performans, ilk kalkış sorunları gibi problemlere yol açacaktır.
 
Hava filitresi temiz ve uygun boyda olmalıdır.
Lpgli araçların hava filitreleri sık değiştirilmelidir. Hava filitrelerinde oluşan tıkanıklık, motora giren havayı engelleyeceği için motor vakumu direkt olarak LPG Regülatörüne yönlenecek, araç zengin yakmaya başlyacak otomatik olarak yakıt gideri artacaktır. Her yağ değişiminde ve veya 5.000 km de bir hava filitresinin değiştirilmesi, yakıt ekonomisi açısından oldukça önemlidir.
 
Ateşleme Sistemi
Karbüratörlü araçlardaki ateşleme sistemi elemanları eski teknoloji ürünüdür. Zaman içinde çalışma performansları kolayca düşer. Bunun yanı sıra LPG, benzine göre daha güç ateşlenen bir yakıt türüdür. Sağlıklı ve ekonomik operason için ateşleme sisteminin sağlam ve problemsiz olması gerekmektedir. Ateşleme sistemlerindeki ufak hatalar, rölanti sorunlarına ve fazla yakıt tüketimine yol açar.
 




Karbüratörlü araçlarda LPG ayarı.
İdeal şartlarda olan karbüratörlü aracın LPG ayarı, bir gaz ayar cihazı yardımı ile aşağıda belirtildiği gibi yapılır.Araç fan açıncaya kadar (90 derece) ısıtılır.
Sürüş / Yük Ayarı
Önce sürüş / yük ayarı yapılır. Bunun için araç boşta 2.000 devir dakika seviyesinde çalıştırılır, aracın bu yükte ki gaz ayarı, 2 nolu gaz ayar vidası ile sağlanır. Daha sonra araç 3.000 devir dakika seviyesinde çalışacak şekilde gaz verilir. Sürüş esnasında ideal yakıt karışım oranı (YKO), LPG için 15.5 tir. 15.0 ila 16.0 arası gaz ayarı uygun. 15.0 dan aşağı gaz ayarı zengin. 16.0 üstü fakir olarak kabul edilir. Eğer müşteriniz genelde şehirler arası, tek başına yolculuk ediyorsa ve fazla performans beklentisi yoksa 16.5 ekonomi ayarıda yapılabilir. Motor içi harmonik balans etkisi yüzünden 16.5 in üstündeki gaz ayar değerleri ekonomik değildir. Çeşitli testlerde daha fazla yakıt tüketimine yol açtığı gözlemlenmiştir.
Sürüş, yük ayarı, 3. nolu ana gaz ayar vidası çevrilerek ve yko değeri ekrandan okunarak yapılmalıdır. Ayrıca, LPG regülatörü üzerindeki 2 nolu vakum sertlik ayarı ile performans/ekonomi ayarı yapılabilir. 2 nolu vakum sertlik ayarı, LPG regülatörünün, motor vakumuna vereceği tepki hassasiyetini ayarlar. Bu gaz ayar vidası ne kadar sıkı olursa, LPG regülatörü motor vakumuna o kadar zor cevap verir. Dolayısı ile ilk kalkış ve hızlanma daha geç olacaktır. Çok aşırı sıkma durumunda ilk kalkışlarda sorun yaşanabilir. Aynı şekilde eğer 2.nolu gaz ayar vidası çok açık olursa bu sefer LPG regülatörü motor vakumuna çok hızlı cevap vericek, araç çok daha çabuk hızlanacak ve aynı zamanda yakıt tüketimi artacaktır.
Rölanti Ayarı
Araç sürüş / yük ayarı yapıldıktan sonra gaz bırakılır, eğer motor rölanti çeviremiyor stop ediyorsa, ilk önce YKO kontrol edilir. Rahat rölanti için ideal rölanti YKO 15.5 tir. Yine ekonomi konusunda hassas müşteriler için 16.0 rölanti ayarı yapılabilir. Rölantide 14.0 ayarından daha düşük ayarlar özellikle kışın daha zor çalışmaya sebep olur.
Rölanti LPG ayarı sadece 1 nolu gaz ayar vidasından yapılır. Genelde tamamen sıkılı olan bu vidanın temel işlevi, motora sabit bir gaz akışı sağlamaktır. Rölantide çalışan motorun vakumu düşük olacağı için 1 nolu gaz ayar vidası vakum sisteminden bağımsız olarak çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Bazı çok eski tasarımlar hariç, tüm LPG regülatörlerin de bulunur.
Rölanti LPG ayarı, aracın rölanti ayarına oldukça hassas tepki verir. Bu yüzden birinde olan değişim diğerine direkt olarak yansıyacaktır. Kısaca motru uygun rölanti devrine getirmek ve bu devirde uygun yko ayarını bulmak birlikte yapılacak bir iştir. Çok düşürülen rölanti devri YKO nı zengin yapacaktır. Aynı şekilde fakir veya zengin karışım motor rolanti devrini düşürür.
2.Nolu gaz ayar vidası rölanti ayar vidası değildir. Karbüratörlü araçların rölanti ayarları karbüratör üzerinden yapılır. LPG regülatörü üzerinden rölanti ayarı, sadece giderilemeyen karbüratör arızası / vakum kaçağı gibi, karbüratör rölanti ayar vidasının tepki vermediği durumlarda yapılmalıdır.
Doğru ayarlanmış, kurulmuş bir sistemde, hava girişine bant, kadın çorabı, sünger, bulaşık teli, plastik kapak vs gibi önlemlere ihtiyaç yoktur. Eğer araçta bu tür bir uygulama varsa, ya tesisat (mikser büyüktür, vakum kaçağı vardır) uygun değildir veya ayar tam olarak yapılmamıştır.Ayarı tam olarak yapılmış bir araç, benzinde olduğu gibi sorunsuz çalışacaktır.

 


* .


Yandex.Metrica